Android: Netrunner
Geschreven door op 11 mei 2016 en gedeponeerd in de categorie Hall of Fame, Kaartspellen.

Ik moet toegeven dat het soms best lastig is om een stukje te tikken over een spel. Het bijna integraal overnemen van de spelregels levert doorgaans alleen maar saaie kost op en is eigenlijk ook bijzonder nutteloos. Het is mijn bedoeling de bezoekers een impressie van het spel voor te schotelen, niet om het spel tot op de bodem uit de boeken te doen. Daarvoor schuif je maar gewoon eens aan bij een speelsessie. In het geval van Android: Netrunner is het zelfs onbegonnen werk om het spel van A tot Z uit te leggen. Sterker nog, ik zou er denk ik niet eens aan beginnen het iemand uit te leggen zonder dat deze eerst de spelregels een keer heeft gelezen. Niet dat dit kaartspel nou zo ondoorgrondelijk is, maar meer omdat er redelijk veel bij komt kijken qua terminologie. Dat niet alleen, het spel zou ik zelfs twee keer moeten uitleggen omdat het asymmetrisch is. De twee spelers doen ieder volledig hun eigen ding. En hoe ga ik hier dan mee om in dit lapje tekst? Ik doe gewoon een poging om globaal te vertellen waar het over gaat met de wetenschap dat ik alsnog veel te veel woorden nodig ga hebben en veel te veel voor de leek onbekende termen ga gebruiken.

ANR01

Ooit, in de hoogtijdagen van de verzamelkaartspellen, was er een kaartspel genaamd Netrunner. Dit door Magic: the Gathering-coryfee Richard Garfield bedachte kaartspel was volgens de kenners een heel goed spel. Het verkocht alleen niet echt en was dan ook geen lang leven beschoren. Jaren later pikte Fantasy Flight Games de licentie van het spel op en blies deze een nieuw leven in. Het spel kreeg een mooi nieuw, flitsend jasje aangemeten door deze in de reeds bestaande setting van het futuristische bordspel Android te plaatsen. Qua spelregels veranderde er op zich niet heel erg veel.

ANR02

Spelers kunnen in dit spel in de huid van een megacorporatie of dat van een hacker (runner) kruipen. Er zijn een viertal megacorporaties en een drietal runner-facties. Officieel zijn er zes runner-facties, maar ik heb eigenlijk nog nooit iemand met de drie minifacties zien spelen, gezien hier maar een beperkt aantal kaarten beschikbaar voor zijn. Iedere factie en corporatie kent bovendien ook nog eens een aantal identiteiten waaruit de spelers kunnen kiezen. Iedere identiteit heeft een unieke eigenschap die de strategie van de spelers grotendeels bepaalt. De basis van het spel begint dan ook logischerwijs met het kiezen van een geschikte identiteit en kaarten waarbij je optimaal kan profiteren van de gekozen identiteit.

ANR04

Het doel van het spel is om 7 agendapunten te scoren. Agendapunten kun je doorgaans alleen verdienen met agendakaarten en de enige speler die deze kaarten in haar deck heeft is de corporatiespeler. Deze speler kan agendapunten verdienen door een agendakaart te installeren in een externe server (deel van haar speelgebied) en de runner kan agendapunten verdienen door juist deze agendakaarten te benaderen en te stelen van de corporatie. Voor de corporatie is het trouwens niet zozeer het installeren van een agenda wat punten oplevert. De corporatiespeler moet een agenda een aantal keer ‘advancen’ alvorens deze te kunnen scoren. Bij de meeste agenda’s is dit drie keer of meer. De crux is hierbij dat een corporatiespeler in de basis maar drie acties (genaamd clicks) per beurt heeft. Het installeren van een agenda kost een actie, dus het scoren van een agenda in één beurt is normaalgesproken niet echt een optie omdat advancen óók een actie is. Dit geeft de runner in ieder geval een kleine kans de agenda te stelen. Uiteraard heeft de corporatiespeler wat trucjes om de runner tegen te houden. En tevens om agenda’s te scoren in één beurt, maar dat laat ik voor nu maar even buiten beschouwing.

ANR03

De runner kan overigens niet alleen agenda’s stelen die de corporatiespeler al heeft geïnstalleerd, er zijn ook nog drie zogenaamde centrale servers waar de runner op zoek kan. De kaarten die de corporatiespeler in haar hand heeft is er één van, het deck met nog te trekken kaarten ook en de laatste is de aflegstapel. In het spel heten deze servers respectievelijk HQ, R&D en Archives. Ik probeer te voorkomen om met al teveel termen te gaan smijten — want dat is nou net wat het spel enigszins ontoegankelijk maakt — maar ook de runner heeft kaarten in haar hand, een deck met nog te trekken kaarten en een aflegstapel. Alleen heten deze nu Grip, Stack en Heap. Dit lijkt wat verwarrend, maar de runner heeft nou eenmaal geen servers. Nee, de runner installeert kaarten in haar rig. Volg je het nog?

ANR05

Maar goed, trucjes dus. De corporatiespeler zal doorgaans ICE-kaarten (Intrusion Countermeasures Electronics) pal voor haar servers installeren. Deze kaarten (of meer wat ze voorstellen) kun je vergelijken met firewalls, maar dan met ietwat meer mogelijkheden dan alleen wat poorten blokkeren. Er is ICE in vele soorten en maten en de runner wapent zich dan ook met Icebreakers—software om de subroutines van een stuk ICE te kunnen kraken. Soms kent ICE maar een enkele subroutine, maar de wat zwaardere stukken ICE hebben er meestal meerdere.

ANR09

Zoals ik al schreef zijn er dus diverse soorten ICE en de runner wapent zich dan ook meestal met meerdere types Icebreakers. Probleem voor de runner hierbij is dat de corporatiespeler ICE installeert met de geprinte zijde naar beneden. Een ervaren spelen kan hierbij redelijk goed inschatten welke ICE er ligt. Bij het kiezen van een factie voor aanvang van het spel zijn er namelijk beperkingen op de hoeveelheid kaarten uit andere facties die je kan gebruiken. Bij het zien van een bepaalde identiteit kun je dan ook redelijkerwijs anticiperen op welke ICE je voorgeschoteld zult krijgen. En toch kunnen er verrassingen tevoorschijn komen.

ANR06

ICE moet ook nog eens geactiveerd worden voordat het een runner lastig kan maken. Dit kost credits (de geldeenheid in het spel) en gezien de hoeveelheid credits geen verborgen informatie is, kun je hier als runner ook rekening mee houden. Wanneer een corporatiespeler redelijk blut is, dan is er maar een beperkt aantal ICE wat überhaupt geactiveerd kan worden. Eenmaal geactiveerd ICE blijft normaliter echter wel geactiveerd. Maar andersom geldt het natuurlijk ook; een runner zonder credits kan weerloos zijn tegen een klein stukje ICE. Maar de runner heeft meestal wel wapens in haar arsenaal om hier omheen te werken.

Er is echter nog wel meer dan alleen ICE dat gebruikt kan worden ter verdediging. Kaarten met een paar advancement-tokens hoeven namelijk niet per definitie agenda’s te zijn (want ook deze liggen veelal met de geprinte zijde naar beneden). Voor hetzelfde geld ligt er bijvoorbeeld een asset die wanneer deze door de runner benaderd wordt geen punten oplevert maar meestal een negatief effect heeft. Denk aan het opblazen van hardware of het schrappen van software in de rig van de runner. Of potentieel erger nog: het moeten afleggen van handkaarten. Wanneer een runner meer handkaarten moet afleggen dan deze in de hand heeft, dan verliest zij namelijk automatisch. En het laten stelen van een agenda kan soms ook eigenlijk geen kwaad. Er zijn een aantal manieren om de runner hiervoor flink af te straffen.

ANR08

Ik gooi naar mijn smaak nu toch wat teveel met de termen uit het spel. Dat is echt volledig te wijten aan mijn enthousiasme voor het spel. Hoewel ik zeker niet goed ben in Android: Netrunner, geniet ik er toch keer op keer van. Het als runner zoeken naar gaatjes om door de verdediging van de corporatiespeler te prikken en het als corporatiespeler zoeken naar momenten om een agenda te scoren zonder dat de runner de kans krijgt deze af te jatten leveren echt heerlijke en spannende situaties op. Het is in mijn visie een bijzonder intrigerend spel en ook nog eens heel erg veelzijdig. Iedere factie en meestens ook identiteit speelt anders en er zijn echt legio kaarten om uit te kiezen. Het spel nodigt dan ook uit om een aantal strategieën uit te proberen om te kijken welke speelstijl het beste bij je past.

ANR12

Als je het heel basaal bekijkt is Android: Netrunner een economisch spelletje. Als je als runner een manier weet te vinden om de corporatiespeler arm te houden en zelf heb je een aardige voorraad credits, dan is de kans groot dat je wint. En vice versa. Om optimaal van het spel te kunnen genieten zul je in werkelijkheid ook een economisch spelletje moeten gaan spelen en dan vooral met betrekking tot de hoeveelheid centjes dat je over moet hebben om een beetje competitief te zijn. Als je zo af en toe speelt en niet alle identiteiten per se wilt ervaren, dan volstaat de aanschaf van een enkele core set. Voor minder dan 40 Euro ben je dan klaar en heb je genoeg materiaal om aardig wat spelletjes te spelen. Wil je verder in de wereld van Android: Netrunner duiken, dan wil je waarschijnlijk een tweede of misschien wel derde core set, de vier grote uitbreidingen en alle datapacks. Het voordeel van de kaartspellen die door Fantasy Flight Games op de markt worden gebracht is dat het Living Card Games zijn. In tegenstelling tot een groot aantal verzamelkaartspellen betekent dit dat wanneer je een bepaalde uitbreiding of datapack koopt, dat de inhoud altijd hetzelfde is. Het is geen kwestie van Euro’s blijven uitgeven om die ene zeldzame kaart in bezit te krijgen. Niet dat het alsnog een prijzige kwestie is, maar het spel is dit in mijn opinie dubbel en dwars waard. Het heeft alle kwaliteiten wat mij van de straat kan houden.

ANR11

Als ik maar één eigenschap mocht aanwijzen waarvan ik vind dat het kaartspel in uitblinkt, dan is dat zonder ook maar enige twijfel het thema. De futuristische cyberpunksetting druipt er werkelijk vanaf. De afbeeldingen op de kaarten en de functies van de kaarten zijn hier uiteraard een voorbeeld van, maar er zit een verhaal achter de wereld waarin het spel zich afspeelt wat mijn aandacht trekt. Nu weet ik heel “toevallig” wat meer over de Android-setting van het spel en ik moet me nu nog even in bedwang houden hier wat meer over te vertellen. Vrees niet, dit komt later nog wel eens aan bod. Overigens zal ik niet beweren dat alles in het spel thematisch even logisch in elkaar zit. Er zijn een paar puntjes waarbij ik me afvraag hoe je dit zou kunnen uitleggen. We hebben het hier natuurlijk wel over een spel en soms moet je als ontwerper nou eenmaal keuzes maken om het niet al te ingewikkeld te maken. Neemt niet weg dat deze wereld waarin een kloon voor de politie werkt, bioroids ondankbaar werk doen, er een alles omvattend netwerk is en ICE een roekeloze runner om zeep kan helpen me heel erg weet te boeien.

Zei ik trouwens eerder dat ik enthousiast was over het spel? Dat dekt de lading namelijk niet helemaal. Android: Netrunner is gewoonweg mijn favoriete spel tot op heden.