Pandemic
Geschreven door op 2 december 2015 en gedeponeerd in de categorie Bordspellen, Hall of Fame.

In Azië breekt een ziekte uit waar geen mondkapje tegen helpt. In Zuid-Amerika waart één of ander virus rond waardoor de bevolking met bosjes neervalt. Ook Europa wordt geteisterd door een onbekende kwaal en in het Midden-Oosten is het helaas niet veel beter.

pandemic01

Pandemic is een coöperatief spel waarin de spelers samenwerken en maar één enkel doel voor ogen hebben: het vinden van het medicijn voor de vier in het spel aanwezige ziektes. Deze aandoeningen hebben geen naam, enkel een kleur. Aan het eind van iedere beurt trekt een speler twee kaarten uit een stapel met spelerskaarten. Deze kaarten hebben tevens een kleur én een stadsnaam. Tenminste, het gros van de tijd. In deze stapel bevinden zich namelijk ook actiekaarten om het leven voor de spelers wat aangenamer te maken. Dat is helaas niet alles. In deze stapel zitten namelijk ook een vijftal epidemiekaarten en die zijn in dit spel een van je grootste vijanden. Ietsje verderop vertel ik je meer over deze bijzonder ziekmakende kaarten.

pandemic05

Een ziekte kun je genezen wanneer je vijf stadskaarten van dezelfde kleur in je hand hebt en deze aflevert in een onderzoeksstation. Dat klinkt eenvoudig, maar het spel werkt je op diverse manieren tegen. Aan het eind van iedere spelersbeurt moet je namelijk niet alleen twee spelerskaarten trekken (waarvan je er overigens ook maar maximaal zeven van in je hand mag hebben), maar ook twee kaarten uit de infectiestapel. Deze stapel bestaat enkel uit steden en de twee getrokken steden krijgen een ziekteblokje op hun dak in de kleur van de kaart. Wanneer een stad al drie ziekteblokjes in een bepaalde kleur heeft en er komt een vierde bij, dan vindt er een uitbraak plaats. Alle omringende steden krijgen op dat moment ook een ziekteblokje in die kleur. Als je pech hebt, of gewoon niet goed speelt, kan dit vervolgens zorgen voor een kettingreactie aan uitbraken. Bij acht uitbraken verlies je automatisch het spel, dus het laatste wat je wilt is meerdere uitbraken in één beurt.

pandemic06

Aan het begin van het spel zijn er reeds drie steden met drie ziekteblokjes, drie met twee en drie met één enkel exemplaar. Infectiekaarten worden nadat er één of meerdere ziekteblokjes op het bord terecht zijn gekomen op een aflegstapel gelegd, alwaar de kaarten waarmee bepaald is wat de voornoemde negen steden al liggen. Op het moment dat er echter een epidemiekaart wordt getrokken uit de stapel met spelerskaarten begint de ellende. De stad die vermeld staat op de onderste kaart van de infectiestapel krijgt drie ziekteblokjes in de schoot geworpen en vervolgens samen met de reeds afgelegde infectiekaarten geschud en weer bovenop de infectiestapel gelegd. Dat betekent dus dat de steden die al eerder getroffen waren, nu een hogere kans hebben om wederom aan de beurt te komen. Bovendien wordt de infectiegraad na iedere getrokken epidemiekaart hoger en moet je op een gegeven moment aan het eind van iedere beurt niet twee maar drie infectiekaarten trekken. Het duurt zelfs niet lang tot je er vier moet trekken. En zodra alle ziekteblokjes in een bepaalde kleur op de kaart liggen verlies je ook automatisch.

Op je lauweren rusten is er voor de spelers dan ook niet bij. Tijdens iedere beurt kun je gelukkig een viertal acties uitvoeren, waaronder reizen, een ziekte behandelen waarbij je een ziekteblokje mag wegnemen uit een stad, een onderzoeksstation bouwen en nog meer. Het listige hierbij is echter dat een aantal van deze acties het afleggen van een stadkaart vereist. Zo kun je normaliter alleen reizen tussen steden die rechtstreeks met elkaar verbonden zijn. Je kunt echter ook een rechtstreekse vlucht nemen naar een stad aan de andere kant van de wereld. Daarvoor dien je dan de corresponderende stadkaart af te leggen of de stadkaart van de stad waarin je je op dat moment bevindt. Het bouwen van een onderzoeksstation — wat reizen tussen steden overigens makkelijker maakt — kost ook een stadkaart. Een stadkaart van de stad waar je het station wilt bouwen.

pandemic02

Als het klinkt alsof het spel eropuit is om het de spelers het leven bijzonder zuur te maken, dan heb je helemaal gelijk. De spelers krijgen echter genoeg ammunitie om terug te vechten. Zo krijgt voor aanvang van het spel iedere speler een personagekaart toebedeeld. En deze kaarten maken het spel helemaal compleet. Neem bijvoorbeeld de arts. Waar je normaliter maar één ziekteblokje kan ruimen in een stad per actie, kan deze alle aanwezige ziekteblokjes van één kleur in een stad van de kaart vegen. Als er een medicijn voor een bepaalde ziekte is ontwikkelt kost het de arts niet eens een actie om blokjes te ruimen. Aanwezig zijn in een stad is dan al genoeg en het enige wat je dan hoeft te doen is van stad naar stad reizen. Het is soms aan te raden dit ook daadwerkelijk te doen en alle ziekteblokjes van een ziekte waarvoor al een medicijn is ontwikkeld van het bord te vegen. Op het moment dat er geen enkel blokje meer op het bord ligt is de ziekte namelijk uitgeroeid en wanneer er bij een epidemiekaart of een normale infectiekaart een stad van de kleur in kwestie wordt getrokken, gebeurt er helemaal niets.

Uiteraard zijn er meer uiterst bruikbare rollen. Zeven maarliefst. Zo is er bijvoorbeeld een rol waarbij een speler maar vier kaarten nodig heeft van een bepaalde kleur om een medicijn te vinden. En een rol waarbij het doorgeven van een stadkaart niet hoeft plaats te vinden in de stad die op de kaart vermeld staat. En…
Er is hierin genoeg variatie te vinden om het spel meerdere keren te kunnen spelen zonder dat het snel gaat vervelen. De kans is ook groot dat je wat gaat experimenteren om te kijken welke combinaties van rollen het beste werken om het spel te winnen. Mocht dat uiteindelijk dan ertoe leiden dat het spel wat te makkelijk wordt, dan kun je altijd nog een zesde epidemiekaart toevoegen en uiteraard zijn er ook altijd nog wat uitbreidingen. Maar daar zal ik op een later tijdstip nog wel wat woorden en leestekens aan wijden. Voor nu hou ik het even bij het basisspel.

pandemic03

Pandemic vind ik een bijzonder verslavend en vermakelijk spel. Zelfs verliezen geeft op een vreemde manier een gevoel van voldoening en verliezen is iets wat je vooral in het begin meer dan een paar keer zult doen. Wat me vooral bevalt aan het spel is de manier waarop je samen de strijd aangaat. Het duurt niet lang voordat je met je medespelers gaat overleggen wat de juiste koers is om te varen. Ga je naar die en die stad of spreek je met een medespeler af in een bepaalde stad om een stadkaart te kunnen overhandigen? Ga je in de stad waar je je bevindt een onderzoeksstation bouwen of laat je dat over aan een ander in een naburige stad omdat die stad qua logistiek er misschien net wat aantrekkelijker bij ligt? Dit soort discussies maakt het niet overigens alleen plezierig om het spel te spelen, het is volgens mij ook de enige weg om een overwinning in de wacht te slepen.

Wat me ook bijzonder bevalt aan Pandemic is dat het soms best wel een intens spel kan zijn. Op een gegeven moment ben je bijvoorbeeld flink aan de weg aan het timmeren, heb je een medicijn voor een ziekte of twee en zit je te hopen dat er geen epidemiekaart uit de spelersstapel tevoorschijn komt. Als je dan vervolgens twee stadkaarten op tafel ziet komen, slaak je een diepe zucht van verlichting. En het is die gezonde spanning die mij het spel keer op keer op tafel probeert te krijgen als mensen een bordspelletje willen spelen.

pandemic04

Pandemic ziet er bovendien ook nog eens redelijk puik uit. De ziekteblokjes zijn gemaakt van kunststof en geven op een enigszins abstracte wijze duidelijk weer waar de gevarenzones zijn op de wereldkaart. Bovendien is het bord groot genoeg om alles overzichtelijk te houden. Ook al ligt het bord vol met ziekteblokjes, zijn er een aantal onderzoeksstations gebouwd en bevinden de spelers zich in verschillende steden, nimmer verlies je het overzicht en dat is best een prestatie van de makers.

Een absolute aanrader.